طرح کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی توسط OpenAI و Sam Altman

مدیرعامل OpenAI در اقدامی کم‌سابقه از آمادگی برای کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی و کند کردن شتاب ساخت مدل‌های پیشرفته همگام با رقبای بزرگ سخن گفته است؛ ایده‌ای جسورانه که سرنوشت و کارایی آن به همراهی توسعه‌دهندگان چینی گره خورده است. رقابت هوش مصنوعی اکنون به نقطه‌ای حساس رسیده و طرح ایده مهار شتاب این فناوری از سوی Sam Altman، مدیرعامل OpenAI، این پرسش بنیادین را برانگیخته که آیا چنین رویکردی بدون مشارکت چین ثمربخش خواهد بود یا خیر. شماری از پژوهشگرانی که در توسعه مدل‌های پیشروی هوش مصنوعی (Frontier AI) نقش داشته‌اند، هشدار می‌دهند که بشریت ممکن است ظرف چند سال آینده کنترل اوضاع را از دست بدهد. اکنون رهبران OpenAI و Anthropic این مسئله کلیدی را به میان کشیده‌اند که آیا آزمایشگاه‌های رقیب می‌توانند همگام با یکدیگر از شتاب این رقابت بکاهند یا خیر.

نویسنده: Alicia Shapiro | تاریخ انتشار: ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (Sep 11, 2026) | زمان تخمینی مطالعه: ۱۲ دقیقه

دیدگاه رهبران فناوری پیرامون خطرات شتاب بی‌رویه و لزوم تنظیم آهنگ توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی.

تصویرسازی نمادین از چالش ایستگاه بازرسی ایمنی: درحالی‌که شرکت‌های هم‌پیمان سرعت خود را کاهش می‌دهند، رقبای خارج از توافق می‌توانند پیشتازی فنی را به دست گیرند.

کاهش هماهنگ سرعت توسعه هوش مصنوعی می‌تواند ترمزی ایمنی و مشترک در اختیار آزمایشگاه‌های رقیب قرار دهد؛ با این حال، این سازوکار تنها در صورتی مؤثر خواهد بود که مشارکت‌کنندگان با محدودیت‌های متوازن و یکسان مواجه شوند و سایر رقبا نتوانند به‌سادگی به این رقابت شتابان ادامه دهند. تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی توسط ChatGPT (OpenAI).

بر اساس گزارش‌ها، Sam Altman، مدیرعامل OpenAI، طی هفته جاری به کارمندان خود اعلام کرده است که این شرکت می‌تواند روند توسعه پیشرفته‌ترین سامانه‌های هوش مصنوعی را همگام با آزمایشگاه‌های رقیب کندتر کند؛ موضوعی که پرسشی بنیادین و سرنوشت‌ساز را مطرح می‌سازد: آیا رقبا می‌توانند بدون ایجاد مزیت برای شرکت‌هایی که همچنان با حداکثر سرعت به پیش می‌تازند، به هماهنگی دست یابند؟

خبرگزاری Bloomberg گزارش داده است که Altman این احتمال را در جریان یک نشست عمومی در سطح شرکت مطرح کرده و اذعان داشته است که شاید برخی از آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی با پیوستن به این توافق موافقت نکنند. OpenAI از ارائه هرگونه اظهارنظر خودداری کرده و تاکنون هیچ شرکت مشارکت‌کننده‌ای معرفی نشده و شرایط پیشنهادی یا جدول زمانی مشخصی نیز اعلام نگشته است.

هر آزمایشگاهی که به‌تنهایی اقدام به کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی کند، این فرصت طلایی را در اختیار رقبایش می‌گذارد تا مدل‌های خود را ارتقا بخشند، مشتریان بیشتری جذب کنند، پژوهشگران برجسته را به خدمت بگیرند و برتری فنی خود را تثبیت نمایند. برای توسعه‌دهندگان مدل‌های پیشرو (frontier developers)، یک سازوکار هماهنگ می‌تواند مشخص کند که چه پروژه‌هایی و در چه زمانی باید متوقف شوند. برای کسب‌وکارهایی نیز که خدمات خود را بر پایه این مدل‌ها بنا می‌کنند، چنین رویکردی ممکن است جدول زمانی عرضه، ارتقای قابلیت‌ها و سطح دسترسی را به‌جای برنامه‌ریزی‌های مستقل هر ارائه‌دهنده، تا حدی به ارزیابی‌های ایمنی مشترک وابسته کند.

مدیریت شتاب توسعه (Pacing) لزوما به معنای متوقف کردن تمامی ابعاد هوش مصنوعی نیست؛ بلکه می‌تواند هنگام عبور از یک آستانه ایمنی مورد توافق، برخی از فعالیت‌های مشخص آموزشی، استقرار یا پژوهشی را به‌صورت موقت محدود کرده و سپس با برآورده شدن الزامات ایمنی مشترک، امکان ازسرگیری فعالیت‌ها را فراهم آورد. همان‌طور که در پوشش‌های خبری اخیر ما در «اتحاد ما» نیز توضیح داده شد، این فشار رقابتی باعث می‌شود اعمال چنین کنترلی به‌صورت یک‌جانبه برای هر شرکت یا کشوری دشوار باشد؛ چراکه هر طرفی سرعت خود را کاهش دهد، ممکن است در حین پیشروی رقبا، جایگاه فناورانه و تجاری خود را از دست بدهد.

تنظیم آهنگ هماهنگ می‌تواند این ریسک را کاهش دهد، اما این امر مستلزم آن است که محدودیت‌ها به‌صورت مشترک و از طریق سازوکارهای مستقل قابل راستی‌آزمایی باشند. با وجود این، هنوز هیچ سیستم مشترکی به‌صورت رسمی اعلام نشده است. از این رو، تمایل گزارش‌شده Altman برای همکاری، زمانی اهمیت دوچندان می‌یابد که در کنار مواضع علنی و هم‌راستای ارائه‌شده از سوی دانشمند ارشد OpenAI و شرکت Anthropic قرار گیرد.

نکات کلیدی: چرا کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی نیازمند حضور چین و سایر رقبای بزرگ است؟

* تنظیم آهنگ هماهنگ هوش مصنوعی (Coordinated AI pacing) سیستمی پیشنهادی است که بر اساس آن، توسعه‌دهندگان پیشرو و رقیب هوش مصنوعی، پس از عبور از یک آستانه ایمنی مشترک، آموزش، استقرار یا پژوهش‌های مشخصی را به‌طور هم‌زمان محدود کرده و سپس تحت شرایطی مورد توافق، فعالیت خود را از سر می‌گیرند.

* بر اساس گزارش‌ها، Sam Altman به کارمندان OpenAI اعلام کرده است که این شرکت می‌تواند روند توسعه هوش مصنوعی پیشرفته را همراه با آزمایشگاه‌های رقیب کندتر کند، اما تاکنون هیچ شرکت مشارکت‌کننده‌ای معرفی نشده و شرایط توافق یا جدول زمانی مشخصی نیز اعلام نگشته است.

* Jakub Pachocki، دانشمند ارشد OpenAI، به‌صورت علنی خواستار تدوین الزامات ایمنی مشترک شده است، در حالی که Anthropic نیز رسما از رویکرد تنظیم آهنگ هماهنگ حمایت کرده است؛ هرچند هیچ‌یک از این دو شرکت سامانه مشترکی را معرفی نکرده‌اند.

* تنظیم هماهنگ سرعت توسعه نمی‌تواند فشار رقابتی برای پیشتازی را از میان بردارد، مگر آنکه توسعه‌دهندگان برجسته چینی و دیگر آزمایشگاه‌های پیشرو نیز در آن مشارکت داشته باشند؛ زیرا شرکت‌های متعهد به توافق ممکن است از رقبای خارج از پیمان عقب بمانند.

* هرگونه توافق برای تنظیم هماهنگ آهنگ هوش مصنوعی مستلزم شاخص‌های هشدار ایمنی مشترک (safety triggers)، محدودیت‌های متوازن و یکسان، سازوکارهای راستی‌آزمایی مستقل، تدابیر اجرایی و شرایط مشخص برای ازسرگیری روند توسعه است.

* در حال حاضر کسب‌وکارها نیازی به تعلیق پروژه‌های هوش مصنوعی جاری خود ندارند، چرا که هیچ توافق‌نامه‌ای در این خصوص وجود ندارد؛ با این حال، آن‌ها باید از تدوین برنامه‌هایی که کاملا وابسته به زمان‌بندی‌های ثابت عرضه مدل‌های پیشرو یا تداوم دسترسی به یک قابلیت مشخص هستند، پرهیز کنند.

همگرایی مدیران OpenAI و Anthropic در زمینه کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی

اکنون Jakub Pachocki، دانشمند ارشد OpenAI، دلایل لزوم مهار شتاب توسعه را به‌طور عمومی تبیین کرده است. او در قالب یک جستار تحلیلی…